Το δικαίωμα σε σύνταξη, ο
δικαιούχος μπορεί να το ασκήσει οποτεδήποτε και θα του χορηγηθεί η...
σύνταξη εφόσον πληροί τις προυποθέσεις του νόμου. Η αξίωση στην
καταβολή της σύνταξης που έχει απονεμηθεί, αλλά είτε δεν έχει
καταβληθεί (δηλ. Δεν έχει καν τεθεί στην διάθεση του δικαιούχου) είτε
έχει μεν τεθεί στη διαθεσή του, αλλά δεν έχει εισπραχθεί από αυτόν, υπόκειται σε χρονικούς περιορισμούς. Ενώ το δικαίωμά είναι
απαράγραπτο, η αξίωση υπόκειται σε χρονικούς περιορισμούς και δεν
μπορεί να απαιτηθεί από τον δικαιούχο οποτεδήποτε, αλλά εντός των
προβλεπόμενων εκ του νόμου προθεσμιών (εντός έτους από την πληρωμή της
πρώτης σύνταξης, για τα οφειλόμενα αναδρομικά από την καθυστέρηση
καταβολής σύνταξης) που δεν θεωρούνται καταργηθείσες με τη διάταξη του
άρθρου 31 του ν. 1027/ 1980. Όσον αφορά τις συντάξεις που καταβάλει
το ΙΚΑ, οι προθεσμίες αυτές ορίζονται στο άρθρο 40 του θεσμικού περί
ΙΚΑ νόμου 1846/ 1951, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει. Ειδικότερα
στο άρθρο 40 παρ 6 του α.ν. 1846/ 51, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο
7 παρ 1 του νόμου 825/ 78, ορίζεται ότι απαιτηταί δόσεις συντάξεων μη
εισπραχθείσαι εντός έτους παραγράφονται. Η ετήσια παραγραφή άρχεται
από του τέλους του μηνός ον αφορά η υπό πληρωμή σύνταξη. Επί
ανακλήσεως ή εξαφανίσεως εν όλω ή εν μέρει οριστικής συνταξιοδοτικής
αποφάσεως ασφαλιστικού οργάνου, δεν επιτρέπεται η αναγνώριση
αναδρομικώς εις βάρος του ΙΚΑ απαιτήσεων εκ συντάξεων ή διαφορών
συντάξεων πέραν της πενταετίας από την ημέρα υποβολής της αίτησης του
ενδιαφερόμενου προς ανάκληση της αποφάσεως. Επί επανεξετάσεως
οριστικώς κριθείσης περιπτώσεως με την επίκληση από τον ενδιαφερόμενο
νέων κρίσιμων πραγματικών στοιχείων δεν επιτρέπεται η αναγνώριση εις
βάρος του ΙΚΑ απαιτήσεων εκ συντάξεων ή διαφορών συντάξεων προ του
χρόνου υποβολής της σχετικής αίτησης, εκτός εάν τα στοιχεία αυτά
προκύπτουν από τον συνταξιοδοτικό φάκελο. Οποιαδήποτε άλλη απαίτηση
κατά του ΙΚΑ παραγράφεται μετά την πενταετία..
Από την παραπάνω διάταξη συνάγεται ότι η υποχρέωση του ΙΚΑ
για την καταβολή σύνταξης δεν είναι χρονικώς απεριόριστη, αλλά
υπόκειται σε παραγραφή κατά τα ειδικότερα οριζόμενα σε αυτήν ( ΣτΕ
1608/ 99). Οι διατάξεις αυτές έχει κριθεί από τη νομολογία ότι είναι
ειδικές και συνεπώς κατισχύουν των διατάξεων των άρθρων του Αστικού
Κώδικα, οι οποίες δεν εφαρμόζονται στο ΙΚΑ (ΑΠ 1572/86, 316/81,
1521/79). Με το σκεπτικό αυτό το ΣτΕ απέρριψε απαίτηση συνταξιούχου
για καταβολή διαφορών συντάξεων αναδρομικώς μέχρι το χρόνο έκδοσης της
συνταξιοδοτικής απόφασης. Έχει πάντως κριθεί από τα διοικητικά
δικαστήρια ότι οι ασφαλισμένοι θα πρέπει να ενημερώνονται με τα
έγγραφα τα οποία τους κοινοποιούνται από τους ασφαλιστικούς φορείς
σχετικά με τη διαδικασία, τον τρόπο και τον χρόνο καταβολής των
συνταξιοδοτικών παροχών, έτσι ώστε να μην απόλλυνται δικαιώματα και
αντίστοιχες παροχές λόγω ελλιπούς ή εσφαλμένης ενημέρωσης των
δικαιούχων ( ΣτΕ 1874/ 01, ΕΔΚΑ 2001, 343). Η υποχρέωση δε αυτή
επιτάσσεται από τις αρχές του κοινωνικού κράτους, της προστατευόμενης
εμπιστοσύνης του πολίτη και την αρχή της χρηστής διοίκησης που
επιβάλλει στους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης να δρουν σεβόμενοι
τις πραγματικές καταστάσεις που δικαιολογημένα και καλόπιστα έχουν
δημιουργηθεί ( ΣτΕ 3471/92 ΕΔΚΑ 1993, 377, ΣτΕ 1111/ 97). Εφόσον
πάντως υπάρχουν έγγραφα στοιχεία από τα οποία προκύπτει, ότι δεν έχει
επέλθει παραγραφή της αξίωσης στα αναδρομικά ποσά συντάξεων π.χ. Λόγω
διακοπής ή αναστολής της παραγραφής που επήλθε από ενδιάμεσες
ενέργειες του ενδιαφερομένου, δεν ισχύουν τα ανωτέρω.
