Κατά τη διάρκεια των 20 τελευταίων ετών, η Τράπεζα της Ιαπωνίας επιχείρησε επανειλημμένως να απεγκλωβίσει τα επιτόκια... από το μηδέν, μόνο και μόνο για να ανακαλύψει ότι το μηδέν ασκεί μια παραδόξως ισχυρή βαρυτική έλξη. Αν και ελπίζω ότι τα νέα μέτρα που ανακοίνωσε η τράπεζα την προηγούμενη εβδομάδα θα βοηθήσουν, η εμπειρία του παρελθόντος διδάσκει ένα σημαντικό μάθημα σε όλες τις κεντρικές τράπεζες.
Όταν τα επιτόκια είναι ήδη κοντά στο μηδέν, όλοι γνωρίζουν ότι η κεντρική τράπεζα δεν έχει μεγάλο περιθώριο κινήσεων για να καταπολεμήσει τους κλυδωνισμούς. Η αίσθηση της αδυναμίας είναι πιθανό να καταστήσει κάθε φόβο για ύφεση αυτοεκπληρούμενη προφητεία, καθώς ο κόσμος και οι επιχειρήσεις ξεκινούν τις περικοπές δαπανών. Με αυτό το συνεχή κίνδυνο καθοδικής απόκλισης, η απομάκρυνση από το μηδέν, είναι σαν να επιχειρείς να εκτοξευτείς από το Δία αντί της Γης: Ο οικονομικός πύραυλος πρέπει να αναπτύξει πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα.
Η μεταφορά ταιριάζει και στην αμερικανική Federal Reserve. Είναι αλήθεια ότι η Fed κατάφερε να ανεβάσει τα επιτόκια από το δικό της σχεδόν μηδενικό επίπεδο τον περασμένο Δεκέμβριο. Αλλά αυτό δεν είναι τίποτα περισσότερο από την ανάφλεξη του πυραύλου. Θα πρέπει να περάσει μέσα από πολλές φάσεις προτού η εκτόξευση χαρακτηριστεί επιτυχής.
Η Fed δεν έδωσε ιδιαίτερη σημασία στη βαρυτική έλξη που ασκεί το κάτω όριο του εύρους των επιτοκίων κατά την τελευταία συνεδρίαση χάραξης πολιτικής. Στις οικονομικές προβλέψεις που συνόδευαν την απόφαση για τα επιτόκια της περασμένης Τετάρτης, οι 14 από τους 17 αξιωματούχους ανέφεραν ότι η περαιτέρω αύξηση των επιτοκίων το 2016 θα ήταν σκόπιμη -σε μια περίοδο που αναμένουν ότι ο ρυθμός πληθωρισμού θα είναι 1,3%, πολύ χαμηλότερος δηλαδή σε σχέση με το στόχο της Κεντρικής Τράπεζας για πληθωρισμό 2%. Η Πρόεδρος Janet Yellen είπε ότι η Fed δεν θα περιμένει να δει τον πληθωρισμό εκεί που θέλει πριν την επόμενη αύξηση των επιτοκίων της, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο ισορροπημένος κίνδυνος υπέρβασης ή απόκλισης από τον στόχο επαρκεί.
Η προσέγγιση της Fed θα είχε νόημα αν προσπαθούσε να εκτοξεύσει τον οικονομικό πύραυλο των ΗΠΑ από τον πλανήτη Γη. Η εκτόξευση από τον Δία, αντιθέτως, απαιτεί στάση αναμονής μέχρις ότου η μηχανή της οικονομίας παραγάγει περισσότερη ορμή. Συγκεκριμένα, η Fed θα πρέπει να δει μια ξεκάθαρα ανοδική απόκλιση του κινδύνου υπερθέρμανσης της οικονομίας. Ο δομικός πληθωρισμός θα πρέπει να έχει επιστρέψει στο 2%. Οι πιο μακροπρόθεσμες προσδοκίες για τον πληθωρισμό θα πρέπει να τείνουν και πάλι προς τα ιστορικά επίπεδα, ή ακόμη υψηλότερα.
Η Fed έχει δηλώσει ότι θέλει να αυξήσει τα επιτόκια περισσότερο βαθμιαία από ό, τι είχε συμβεί σε οποιοδήποτε άλλο κύκλο σύσφιξης τα τελευταία 30 χρόνια. Θα πρέπει αντ 'αυτού να περιμένει έως ότου οι οικονομικές συνθήκες είναι τόσο ισχυρές που θα χρειαστεί να αυξήσει τα επιτόκια γρήγορα -τουλάχιστον τόσο γρήγορα όσο το 2004, ή ακόμη και το 1994. Η Fed δεν μπορεί να προσπαθεί να εγκαταλείψει το Δία μπουσουλώντας. Θα ξεφύγει από την βαρυτική έλξη του μηδενός μόνο με την ώθηση μιας ισχυρής οικονομικής επέκτασης.
*O Narayana Kocherlakota είναι αρθρογράφος του Bloomberg View. Είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Rochester, ενώ διετέλεσε Πρόεδρος της Fed της Minneapolis από το 2009 έως το 2015.
