Επιμέλεια: Αντιγόνη Καραλη
Η Ναταλία Τσαλίκη αποδίδει εξαιρετικά την προσωπικότητα της ηρωίδας στην παράσταση «Φλόρενς Φόστερ Τζένκινς - Ενθύμιο» που ...παρουσιάζεται στο «Θησείον, Ενα Θέατρο για τις Τέχνες», σε σκηνοθεσία του Γιάννου Περλέγκα. Πολλά χρόνια μετά τον θάνατό της, ο ακομπανιατέρ της στο πιάνο, ο Κόσμε Μακ Μουν (τον υποδύεται ο Προμηθέας Αλειφερόπουλος), προσπαθεί να εξηγήσει το φαινόμενο Τζένκινς.Ποιο στοιχείο της προσωπικότητας της Φλόρενς Φόστερ Τζένκινς θέλετε να αναδείξετε μέσα από την παράσταση;
Θέλαμε να τη δούμε ως άνθρωπο σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο βάθος. Να ψάξουμε την αλήθεια κάτω από την επιφάνεια. Να δούμε τις σκοτεινές, προσωπικές πλευρές της, για να εξηγήσουμε τι ήταν αυτό που την έκανε να θέλει να ξεφύγει με τόση μανία από αυτές. Το να μείνουμε στην επιφανειακή ιλουστρασιόν ελαφράδα που αναδύεται από τη ζωή της σε πρώτο επίπεδο δεν θα είχε ιδιαίτερο θεατρικό ενδιαφέρον.
Μήπως η παθιασμένη αφοσίωση της Φλόρενς στην τέχνη ήταν το βάλσαμο σε μια ψυχή βαθιά πληγωμένη;
Οι πληγές που κουβαλούσε ήταν πολλές. Από τα εφηβικά της χρόνια, όταν τη «φίμωσαν» καλλιτεχνικά απαγορεύοντάς της να ασχοληθεί με τη μουσική και αναγκάστηκε να φύγει από το σπίτι της, μέχρι τον άτυχο πρώιμο γάμο της που της φόρτωσε την ασθένεια στα 18 της. Δεν είχε άλλη διέξοδο λοιπόν από τη μουσική, και έτσι της αφιερώθηκε ολόψυχα.
Πότε μπορεί η τέχνη να λειτουργήσει ως «αντίδοτο» σε αυτό που ζούμε και ως «θεραπευτικό» αγαθό;
Από μόνη της δεν μπορεί να βοηθήσει σε τίποτα. Χρειάζεται εμείς οι ίδιοι να είμαστε έτοιμοι, ανοιχτοί σ' αυτήν. Να είμαστε ανήσυχοι, θετικοί, να έχουμε τη βαθιά ειλικρίνεια να ψαχτούμε μέσα μας για να βρούμε την τέχνη που φωλιάζει στον καθένα μας, είτε είμαστε καλλιτέχνες είτε όχι. Η ζωή μας εμπεριέχει την τέχνη, η ζωή ΕΙΝΑΙ τέχνη, αρκεί να έχουμε τα μάτια να τη δούμε έτσι. Τότε, ναι, μπορεί να μας βοηθήσει να ξεπεράσουμε οποιαδήποτε δυσκολία.
Σε ποιον βαθμό υποβαθμίζεται ο καλλιτέχνης σε μια χώρα υπό κρίση;
Στον βαθμό που υποβαθμίζονται όλοι οι πολίτες. Η χώρα τελεί υπό κρίση βαθιά, πολιτισμική, ηθική και κατά συνέπεια οικονομική. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, έχω την αίσθηση ότι περιφρονείται ο κάθε πολίτης. Η αξία του, το επάγγελμά του, η ζωή του η ίδια, είναι υπό αμφισβήτηση. Ο καλλιτέχνης δε, του οποίου η προσφορά δεν αναγνωρίστηκε και ποτέ ιδιαίτερα, τώρα πλέον βρίσκεται με ένα τρόπο υπό διωγμόν. Το προϊόν της δουλειάς του δεν είναι απτό, υλικό, δεν «προάγει» την οικονομία.
Η Τζένκινς ποθεί το ανέφικτο. Εμείς ως λαός έχουμε βρεθεί σε αυτή την ανάγκη; Πιστέψαμε στο ανέφικτο;
Νομίζω ότι ως λαός πιστέψαμε στο «ανέφικτο» δυο-τρεις φορές στην Ιστορία μας, όταν τα βάλαμε με λαούς πιο δυνατούς από μας, και βγάλαμε στην επιφάνεια την καλή πλευρά μας. Αυτή που βγαίνει όταν αναγκαζόμαστε από τις συνθήκες να είμαστε ενωμένοι. Φοβάμαι πως σήμερα πιστεύουμε σε ένα άλλου είδους «ανέφικτο», αυτό του διαρκούς πλουτισμού και της αιώνιας, άκοπης ευμάρειας.
Η ηρωίδα ζει σε ένα ψέμα. Ως Ελληνες έχουμε ζήσει σε μια πλάνη;
Ζούμε σε μια μόνιμη πλάνη. Κατ' αρχάς ότι πρέπει να μας σέβονται και να μας υπολογίζουν όλοι χάριν του ένδοξου παρελθόντος μας. Χωρίς να το σεβόμαστε και εμείς το ίδιο, μια και ελάχιστα το γνωρίζουμε. Πόσοι από μας γνωρίζουν πραγματικά τον Ομηρο ή τον Ηράκλειτο; Κάποιοι Ευρωπαίοι σίγουρα, καλύτερα από εμάς. Ζούμε στην πλάνη έπειτα ότι είμαστε στο ίδιο επίπεδο με τους λαούς της Κεντρικής Ευρώπης, και δεν κάνουμε τον κόπο να ψάξουμε την αληθινή ταυτότητά μας. Θα ήμασταν πολύ περήφανοι για τον εαυτό μας, αν αναγνωρίζαμε ότι είμαστε ένας λαός της Βαλκανικής, ο οποίος κουβαλάει μέσα στο DNA του στοιχεία και της Ανατολής και της Δύσης. Στοιχείο ιδιαιτέρως γοητευτικό, το οποίο θα έπρεπε να καλλιεργήσουμε και να συμφιλιωθούμε μαζί του. Αυτό είναι το στοιχείο που μας κάνει τόσο ελκυστικούς στους άλλους λαούς που μας επισκέπτονται. Αλλη πλάνη μας είναι ότι θα ξαναγίνουμε μια μέρα το ίδιο «πλούσιοι» όσο ήμασταν προ κρίσης. Οσο πιο γρήγορα βγούμε απ' αυτήν την πλάνη και συνειδητοποιήσουμε ότι καλούμαστε ως λαός να γυρίσουμε σελίδα, τόσο γρηγορότερα θα ορθοποδήσουμε.
Εάν η ηρωίδα ήθελε να μας δώσει ένα μήνυμα για τη δική μας ζωή σήμερα, ποιο θα ήταν αυτό;
Στο θέατρο, στο τέλος της παράστασης, ο καθένας παίρνει, «κλέβει», αυτό που έχει πραγματική ανάγκη. Θα ήταν πολύ περιοριστικό να μιλήσουμε για ένα μήνυμα. Η τέχνη στοχεύει στο συναίσθημα, στην ψυχή, χωρίς τη διαμεσολάβηση του μυαλού. Τα μηνύματα είναι προσωπικά, και πολύ «ακριβά» για τον καθένα. Ας κρατήσουμε, παρ' όλα αυτά, αυτό που λέει η Φλόρενς κάποια στιγμή, ότι «χωρίς το ρίσκο της αποτυχίας δεν μπορεί να υπάρξει επιτυχία». Και κάτι άλλο που ταιριάζει πολύ στον λαό μας: «Οσο είμαστε μαζί (εμείς οι δύο), δεν υπάρχει τίποτα που να μην μπορούμε να καταφέρουμε».
